Zakup samochodu w komisie jest popularną formą nabycia pojazdu zarówno przez osoby prywatne, jak i przedsiębiorców. Wielu kupujących zakłada, że komis jako profesjonalista ponosi pełną odpowiedzialność za stan techniczny sprzedawanego auta. W praktyce sytuacja jest bardziej złożona. Odpowiedzialność komisu zależy bowiem od sposobu zawarcia transakcji, rodzaju wady oraz tego, czy komis występował jako sprzedawca, czy jedynie pośrednik.
Poniżej przedstawiamy szczegółowe omówienie zasad odpowiedzialności komisu oraz praw kupującego w przypadku ujawnienia wad pojazdu.
1. Jaki jest status prawny komisu przy sprzedaży samochodu?
Komis może występować w sprzedaży samochodu w dwóch rolach:
1.1. Komis jako sprzedawca (sprzedaż własna)
W tej sytuacji komis sam jest właścicielem pojazdu i sprzedaje go we własnym imieniu.
➡️ Komis ponosi pełną odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne samochodu.
1.2. Komis jako pośrednik (umowa komisu)
To najczęstsza praktyka. Komis sprzedaje pojazd:
- należący do osoby trzeciej (komitenta),
- ale w imieniu własnym i na rachunek właściciela.
W takim przypadku:
- odpowiedzialność za wady fizyczne samochodu przysługuje kupującemu wobec komisu,
- natomiast komis ma z kolei roszczenie regresowe wobec faktycznego właściciela pojazdu.
Oznacza to, że komis nie może uchylić się od odpowiedzialności, zasłaniając się tym, że „sprzedaje tylko w imieniu właściciela”.
2. Odpowiedzialność komisu z tytułu rękojmi
Rękojmia za wady fizyczne pojazdu wynika z art. 556 i n. Kodeksu cywilnego. Dotyczy to zarówno:
- wad technicznych (np. uszkodzony silnik, skrzynia biegów, poważne usterki układu hamulcowego),
- niezgodności ze stanem deklarowanym w ogłoszeniu,
- przekręconego licznika,
- bezwypadkowości podanej niezgodnie z prawdą,
- zatajonych szkód powypadkowych,
- korozji o charakterze istotnym,
- wad prawnych (np. pojazd obciążony zastawem, samochód kradziony).
Komis odpowiada także za wady, o których nie wiedział.
To kluczowa zasada.
Profesjonalny charakter działalności komisu powoduje, że:
„Sprzedawca odpowiada za wady rzeczy niezależnie od tego, czy o nich wiedział, czy nie.”
3. Czy komis może wyłączyć rękojmię?
To zależy od statusu kupującego.
3.1. Kupujący – konsument
Rękojmi nie można skutecznie wyłączyć ani ograniczyć.
Każda próba (np. w regulaminie, na umowie) jest nieważna.
3.2. Kupujący – przedsiębiorca
Wyłączenie rękojmi jest możliwe, ale tylko wprost i jednoznacznie, np. wpisem:
„Strony wyłączają odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi.”
Jednak nawet wtedy wyłączenie nie działa, jeżeli komis zataił wadę w sposób podstępny.
4. Odpowiedzialność komisu za podanie nieprawdziwych informacji
Jeżeli komis:
- zapewnia o bezwypadkowości,
- deklaruje autentyczny przebieg,
- przedstawia nieprawdziwy opis stanu technicznego,
to ponosi pełną odpowiedzialność za szkodę kupującego.
W takiej sytuacji kupujący ma dodatkowo możliwość powołania się na wadę oświadczenia woli lub działanie wprowadzone w błąd.
5. Jakie roszczenia przysługują kupującemu?
Kupujący może żądać:
✔ naprawy pojazdu przez komis
✔ obniżenia ceny
✔ odstąpienia od umowy (jeśli wada jest istotna)
✔ wymiany samochodu na wolny od wad (teoretycznie możliwe, choć w praktyce w komisach rzadkie)
W przypadku odstąpienia od umowy strony zwracają sobie:
- komis – cenę zakupu,
- kupujący – samochód.
6. Kiedy wada jest „istotna”?
Wada jest istotna, gdy:
- uniemożliwia normalne korzystanie z samochodu,
- wpływa znacząco na bezpieczeństwo,
- wymaga kosztownej naprawy,
- powoduje niezgodność z zapewnieniami sprzedawcy (np. auto bezwypadkowe okazuje się powypadkowe).
O istotności często przesądzają opinie rzeczoznawców motoryzacyjnych.
7. Termin na zgłoszenie wady
Kupujący – konsument
Ma 2 lata od wydania pojazdu na zgłoszenie wady.
W razie ujawnienia wady w ciągu roku od zakupu działa domniemanie istnienia wady w chwili sprzedaży.
Kupujący – przedsiębiorca
Zgłoszenie musi nastąpić „w rozsądnym terminie”, zwykle kilka tygodni od wykrycia.
8. Co jeśli komis twierdzi, że auto kupione było „w stanie takim, w jakim jest”?
W sprzedaży konsumenckiej takie sformułowanie nie wyłącza odpowiedzialności z rękojmi.
Komis nadal odpowiada za:
- wady istotne,
- wady ukryte,
- niezgodności z opisem.
Wyłączenie rękojmi działa tylko pomiędzy przedsiębiorcami.
9. Odpowiedzialność karna komisu
Komis może odpowiadać karnie m.in. za:
- oszustwo (art. 286 k.k.) – jeśli świadomie wprowadza w błąd co do stanu pojazdu,
- fałszowanie dokumentów (np. książki serwisowej),
- zatajenie wad z zamiarem wprowadzenia kupującego w błąd.
W praktyce zgłoszenie sprawy na policję lub do prokuratury często przyspiesza jej rozwiązanie.
10. Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Profesjonalna pomoc kancelarii jest szczególnie istotna w przypadku:
- odmowy uznania reklamacji przez komis,
- sporów o wady ukryte,
- wprowadzenia w błąd co do przebiegu lub bezwypadkowości,
- chęci odstąpienia od umowy i odzyskania pieniędzy,
- konieczności przeprowadzenia opinii rzeczoznawcy,
- przygotowania pozwu sądowego.
Sprawy te często wymagają precyzyjnego prowadzenia postępowania dowodowego oraz znajomości orzecznictwa dotyczącego rękojmi.
Prawnik Koszalin
Radca prawny Koszalin
Adwokat Koszalin
Kancelaria prawna Koszalin